Verschillende wetenschappelijke onderzoeken geven inzicht in waarom mensen webteksten niet lezen, maar scannen. Onze onverzadigbare honger naar afleiding ontneemt ons ons concentratievermogen.

En dat is een belangrijk inzicht om rekening mee te houden het schrijven voor het web.

Lees je dit artikel uit dan heb je nog de vaardigheid om diep te lezen.

Doe je dat niet, dan is dat ook niet vreemd, want we leven in het tijdperk van de afleiding. Zeggen wetenschappers.

In mijn geboortejaar 1971 schrijft de Amerikaanse cognitieve psycholoog Herbert Simon: 

“Informatie consumeert de aandacht van diegenen voor wie die informatie bedoeld is. Een grote rijkdom aan informatie creëert daarom armoede aan aandacht. Want dan groeit de behoefte om je aandacht zo efficiënt mogelijk te verdelen over verschillende informatiebronnen.”

Zelfs bij zijn overlijden in 2001 kon Simon de grote rijkdom aan informatie van vandaag de dag niet vermoeden.

Met Facebook, Twitter en de iPhone is de behoefte om zo efficiënt mogelijk de aandacht te verdelen (bijna) onvervulbaar.

We zien zoveel dat we informatie scannen

Professor Steven Paulussen van de vakgroep Communicatiewetenschappen van de Universiteit Gent stelt dat we nooit eerder zo snel zoveel informatie hebben kunnen opzoeken. Maar dat mensen ook nog nooit zo slecht geïnformeerd zijn.

Hoe kan het, vraagt hij zich af, dat je zo weinig kennis opdoet, terwijl je overspoeld wordt met informatie.

Wellicht, zo antwoordt hij zelf, omdat het te veel wordt. We zien zoveel dat we de informatie scannen in plaats van ze volledig op te nemen.

En dat klopt.

Marianne Wolf hoogleraar neurolinguïstiek aan de Amerikaanse Tufts Universiteit heeft aangetoond dat leren lezen van papier anders verloopt dan leren lezen op een beeldscherm.

Zij stelde vast dat kinderen die op de computer leren lezen neuronale afkortingen in hun brein aanleggen, waardoor ze de letterlijke instructies van de tekst wel begrijpen, maar niet in staat zijn erover te reflecteren.

Onze hersenen zitten in onze laptop

Robert Fisk klopt zich in zijn column ‘Everyone wants to be an author, but no one is reading books’ in de Engelse krant The Independent op de borst dat hij tijdens een vlucht van Parijs naar Beiroet rustig de Franse pers doorneemt en een 200-tal bladzijden leest.

En ondertussen observeert hij ook nog zijn medepassagiers.

Die lezen wat, slaan dan hun laptop open en scrollen door pagina’s documenten om vervolgens een ‘vederlicht romannetje’ open te slaan en door te bladeren.

Ze lezen niet, ze scannen, zo merkt Fisk op. En dat is volgens hem de schuld van het internet.

Hij verwijst daarvoor naar het artikel ‘Is Google Making Us Stupid?’ van Nicolas Carr en deelt diens mening dat het internet nefast is voor onze vaardigheid om diep te lezen.

Die concentratie laten we over aan het internet. Onze hersenen zitten in onze laptop.

En hij kan weleens gelijk hebben. Ik surf ook door kranten en boeken op mijn vakgebied.

Maar is dat slecht? Of erg?

Socrates waarschuwde 2000 jaar geleden al dat de nieuwe techniek schrijven gevaarlijk was.

Door het geschreven woord te lezen, zou men veel oppervlakkiger leren en onthouden, dan door te luisteren naar het gesproken woord.

Het tegendeel is waar. Hoe zouden wij vandaag anders weten dat hij dat 2000 jaar geleden beweerde?

Tijden veranderen en Fisk is gewoon een pessimist. Een technofoob.

Heb jij online hersenen?

Maar Gary Small, neuropsycholoog aan de universiteit van Los Angeles, geeft Fisk gelijk. Mensen ontwikkelen online hersenen, zegt hij.

Bij voortdurende blootstelling aan digitale informatie slinken de neurale netwerken die ons in staat stellen non-verbale boodschappen te duiden.

Small vindt dat niet slecht. Het is een evolutieproces. De mens past zich aan zijn veranderende omgeving aan.

Internet natives, voor wie het internet er altijd is geweest, hebben een beter werkgeheugen en kunnen daardoor sneller informatie verwerken en beter multitasken.

Terwijl internet immigrants, zij die pas later met internet in aanraking kwamen, problemen stap voor stap oplossen, grondiger lezen en leren en hun taken preciezer uitvoeren.

En zo is er momenteel een breinkloof tussen natives en immigrants.

Opkomst van de Homo Zappiens

Wim Veen, hoogleraar Educatie en Technologie aan de TU Delft beaamt dat. Hij doopt de natives: homo zappiens.

In zijn gelijknamige boek schrijft hij dat de Homo Zappiens in beelden denkt, voortdurend op internet communiceert en maar kort aandacht heeft voor 1 onderwerp.

En we zullen het steeds moeilijker krijgen om aandachtig te blijven voorspelt David Meyer van de Universiteit van Michingan. Onze onverzadigbare honger naar afleiding ontneemt ons ons concentratievermogen.

Hij noemt de constante afleiding een gevaarlijke epidemie, die hij vergelijkt met roken. Mensen beseffen net als in de jaren ’60 met roken niet welke schade multitasken in onze hersenen aanricht.

Oei.

Terwijl ik dit blogbericht schrijf, check en beantwoord ik e-mails, accepteer ik een LinkedIn contact en beoordeel ik een kleur voor de eettafel.

Multitasken dus.

Niet volgens professor Paulussen. Volgens hem is multitasken een mythe. Het is beter om al je activiteiten na elkaar te doen en al je aandacht aan 1 iets te schenken.

Krijg jij dat voor elkaar in het tijdperk van de afleiding?

Voor dit artikel heb ik dankbaar gebruik gemaakt van Multitasken? Vergeet het maar (Brecht Decaestecker, De Morgen 12/06/2009), Mijn kind heeft online-hersenen (Melchior Meijer, AD 20/06/2009), Internet past als tweede huid (Geert-Jan Bogaerts (de Volkskrant, 18/08/2009).

Lees meer over: .